Kızılcık, ılıman iklimi seven; Türkiye’de özellikle Marmara, Karadeniz, Ege ve Akdeniz’in uygun dağlık, ormanlık ve nemli bölgelerinde yetişebilen dayanıklı bir meyvedir.
Ekşi-mayhoş tadıyla şerbetten marmelata, reçelden tarhanaya kadar birçok tarifte kullanılan kızılcık, doğada kendiliğinden yetişebilen ama bahçe koşullarında da yetiştirilebilen özel meyvelerden biri. Her ne kadar dayanıklı bir ağaççık olsa da iyi gelişmesi için iklim, toprak, rakım ve su dengesi önemli. Bu yazıda kızılcık nerede yetişir, Türkiye’de en çok hangi bölgelerde görülür, hangi iklimi sever ve kızılcık ne zaman toplanır, detaylı şekilde anlatıyoruz.
Kızılcık ılıman iklim bölgelerinde yetişir: Çok farklı koşullara uyum sağlayabilen dayanıklı bir bitkidir ama en iyi gelişimi ılıman iklimlerde gösterir.
Dağlık ve ormanlık alanlarda sık görülür: Kızılcık, doğada özellikle orman kenarlarında, dağ eteklerinde ve yarı gölge alanlarda karşımıza çıkabilir. Bu yüzden birçok bölgede yabani olarak da yetişir.
İyi drene olan toprakları sever: Köklerinin sürekli su içinde kalmasından hoşlanmaz. Drenajı iyi, organik maddece zengin, kumlu ve hafif asidik topraklarda daha sağlıklı gelişebilir.
Bahçede de yetiştirilebilir: Uygun fidan, doğru dikim yeri ve düzenli bakım sağlandığında kızılcık bahçede yetişebilir. Özellikle küçük aile bahçelerinde ve yöresel üretim alanlarında değerlendirilebilir.
Nemli ama su tutmayan alanlar daha uygundur: Kızılcık suyu sever ama ağır, çamurlaşan ve taban suyu yüksek topraklarda kök sorunları yaşanabilir. Bu yüzden toprağın hem nemli kalması hem de fazla suyu uzaklaştırması gerekir.
Soğuğa dayanıklı bir yapısı vardır: Kızılcık dayanıklı bir tür olarak bilinir. Yine de çiçeklenme ve meyve tutumu döneminde bölgenin don riski dikkate alınmalıdır.
Karadeniz Bölgesi’nde yaygındır: Kızılcık, Karadeniz’in nemli ve ormanlık alanlarında doğal olarak yetişebilir. Özellikle Batı Karadeniz hattı kızılcık varlığı açısından öne çıkar.
Marmara’da uygun alanlarda yetişir: Yalova, Bursa, Bilecik, İstanbul çevresi ve Marmara’nın nemli-yarı nemli bölgeleri kızılcık için elverişli olabilir. Bu bölgelerde hem doğal yayılış hem de bahçe ölçeğinde yetiştiricilik görülebilir.
Ege’nin yüksek ve serin kesimlerinde görülebilir: Kızılcık, Ege’nin her yerinde aynı ölçüde yetişmez; daha çok iç kesimlerde, dağlık ve serin alanlarda iyi gelişir.
Akdeniz’de yüksek rakımlarda yetişebilir: Akdeniz kıyılarının çok sıcak ve kurak noktaları kızılcık için zorlayıcı olabilir. Ancak Toroslar gibi daha serin, dağlık ve nem dengesinin uygun olduğu alanlarda yetişebilir.
Doğal yayılış alanı geniştir: Türkiye, kızılcık açısından zengin popülasyonlara sahip ülkelerden biri olarak değerlendirilir. Bu yüzden farklı bölgelerde yerel kızılcık tipleriyle karşılaşmak mümkündür.
Ticari yetiştiricilik sınırlı alanlarda yapılır: Kızılcık daha çok yerel üretim, küçük bahçeler ve doğal popülasyonlar üzerinden tanınır. Bazı illerde ticari amaçlı kızılcık bahçeleri de kurulabilir.
Ilıman iklim kızılcık için uygundur: Kızılcık, yazı çok kurak ve yakıcı olmayan, kışı ise bitkinin dinlenmesine izin veren bölgelerde daha iyi gelişir.
Nemli bölgelerde daha rahat gelişebilir: Orman kenarlarında ve yarı nemli alanlarda doğal olarak bulunması, nem dengesini sevdiğini gösterir. Ancak nemli ortamla su birikmesi aynı şey değildir; drenaj yine önemlidir.
Aşırı sıcak ve kuraklık gelişimi zorlayabilir: Uzun süreli kuraklık, meyve kalitesi ve bitki gelişimi üzerinde olumsuz etki yapabilir. Bu yüzden kurak bölgelerde sulama ve toprak nemi daha dikkatli takip edilmelidir.
Geç donlar çiçeklenmeyi etkileyebilir: Kızılcık dayanıklı bir tür olsa da çiçeklenme döneminde yaşanan donlar meyve tutumunu azaltabilir. Bahçe kurulacaksa don çukuru olan alanlardan kaçınmak iyi olur.
Yarı gölgeye uyum sağlayabilir: Kızılcık güneş alan yerlerde yetişebilir ama doğada orman kenarlarında da görüldüğü için yarı gölge alanlara da uyum sağlayabilir.
Rakım bölgeye göre değişebilir: Kızılcık farklı yükseltilerde yetişebilir. Kıyıya yakın ılıman alanlardan daha serin yüksek kesimlere kadar farklı bölgelerde gelişebilir.
Rengi koyulaştığında olgunlaşır: Kızılcık meyvesi olgunlaştıkça parlak kırmızıdan daha koyu kırmızıya döner. Tam rengini alan meyveler daha aromatik olur.
Tadı mayhoş kalabilir: Kızılcık olgunlaşsa bile doğal olarak ekşi-mayhoş bir tada sahiptir. Bu yüzden reçel, marmelat, şerbet ve komposto gibi tariflerde sık kullanılır.
Meyve fazla yumuşamadan toplanmalıdır: Çok yumuşayan kızılcıklar kolay ezilebilir. Taşıma ya da saklama yapılacaksa diri ama olgun meyveler tercih edilir.
Toplama sonrası kısa sürede değerlendirilir: Kızılcık hassas bir meyvedir. Toplandıktan sonra reçel, marmelat, şurup, komposto ya da dondurma gibi yöntemlerle değerlendirilebilir.
Yöresel ürünlerde sık kullanılır: Kızılcık özellikle kızılcık tarhanası, kızılcık şerbeti, kızılcık marmelatı ve reçeliyle tanınır. Bu yüzden hasat döneminde yöresel mutfaklarda daha çok karşımıza çıkar.
Evet, kızılcık ağacı uygun iklim ve toprak koşulları sağlandığında bahçede yetişebilir. Dikim yerinin iyi drene olması, yeterli ışık alması ve aşırı kurak bırakılmaması gerekir.
Kızılcık güneş alan yerlerde yetişebilir ama yarı gölge alanlara da uyum sağlayabilir. Özellikle çok sıcak bölgelerde öğle güneşinden korunan alanlar daha iyi sonuç verebilir.
Kızılcık drenajı iyi, organik maddece zengin, havalanabilen ve hafif asidik topraklarda daha iyi gelişebilir. Ağır killi ve su tutan topraklar kök sağlığı açısından uygun olmayabilir.
Kızılcık genellikle yaz sonu ve sonbahar başında olgunlaşır. Bölgenin iklimine ve rakımına göre hasat zamanı değişebilir; sıcak yerlerde daha erken, serin yerlerde daha geç toplanabilir.
Kaynaklar
Atatürk Orman Çiftliği: Kızılcık
DergiPark: Kızılcık seleksiyon ve yetiştiricilik çalışmaları
Yorumlar
0Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın!