Yarma (Dövme) Nedir? Nasıl Pişirilir ve Hangi Tariflerde Kullanılır?

Türk mutfağında bazı malzemeler vardır ki adı kısa, hikayesi uzundur. Yarma da tam olarak onlardan biri. Anadolu’nun pek çok yerinde dövme olarak da bilinen yarma; pilavdan çorbaya, düğün yemeklerinden günlük tencere yemeklerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Ancak bugün market raflarında farklı isimlerle karşılaşınca “Yarma tam olarak nedir?”, “Buğdayla aynı şey mi?”, “Aşurelik buğdayla farkı ne?” gibi sorular kafaları karıştırabiliyor.

Özellikle geleneksel mutfağa meraklı olanlar için yarma, sadece bir tahıl ürünü değil; aynı zamanda kültürel bir miras. Evlerde buğdayın kaynatılıp kurutulması, sonra kırılarak saklanmasıyla elde edilen yarma, geçmişten bugüne mutfaklarda yerini koruyor.

Şimdi birlikte yarma nedir, buğdayla aynı şey mi, Türk mutfağında hangi yemeklerde kullanılır ve aşurelik buğdayla nasıl bir ilişkisi vardır adım adım ele alalım.

İçindekiler

• Yarma nedir?

• Yarma, buğdayın kabuğu ayrıldıktan sonra kırılmasıyla elde edilen bir tahıl ürünüdür. Dövme olarak da bilinir.

• Un haline getirilmez; tane formu korunur. Bu da yarma yemeklerine kendine özgü bir doku kazandırır.

• Geleneksel yöntemlerde buğday önce haşlanır, sonra kurutulur ve ardından kırılır.

• Anadolu’da ev yapımı yarma hazırlamak, özellikle kırsal bölgelerde hala sürdürülen bir gelenektir.

• Yarma, tok tutan yapısı ve doyuruculuğuyla özellikle kalabalık sofralarda tercih edilir.

Kısacası yarma, buğdayın en doğal hallerinden birinin mutfağa taşınmış şeklidir.

• Yarma ile buğday aynı şey mi?

• Buğday, ham ve işlenmemiş bir üründür.

• Yarma ise buğdayın belirli işlemlerden geçirilmiş, mutfakta kullanılmaya hazır halidir.

• Buğday doğrudan pişirildiğinde çok daha uzun sürede yumuşar; yarma ise pişirmeye daha uygundur.

• Yarmada tane yapısı kırıldığı için suyu daha dengeli çeker ve pişme süresi kısalır.

• Mutfakta “yarma” demek, pratiklik ve kontrollü pişme anlamına gelir.

• Bu ayrım özellikle pilav ve çorba gibi tariflerde büyük fark yaratır.

Yani yarma, buğdaydan yapılır ama buğdayla birebir aynı şey değildir.

• Yarma ile aşurelik buğday aynı şey mi?

• Aşurelik buğday, buğdayın kabuğu soyulmuş ama kırılmamış halidir.

• Yarma ise aşurelik buğdayın bir adım sonrası olarak düşünülebilir; çünkü kırılmıştır.

• İkisi de buğday temellidir, ancak tane yapıları farklıdır.

• Aşurelik buğday daha bütün ve iri tanelidir; yarma daha küçük parçalara sahiptir.

• Aşure gibi tariflerde aşurelik buğday tercih edilirken, pilav ve çorba için yarma öne çıkar.

Bu yüzden tarif okurken “yarma mı, aşurelik buğday mı?” detayına dikkat etmek önemlidir.

• Yarma hangi yemeklerde kullanılır?

Yarma Pilavı

• Yarma pilavı

• Pirince alternatif olarak yapılan, daha tok tutan bir pilav türüdür.

• Etli ya da sade hazırlanabilir.

• Yarma çorbası

• Özellikle kış aylarında tercih edilen, doyurucu ve yoğun kıvamlı bir çorbadır.

• Yoğurtlu ya da salçalı çeşitleri bulunur.

• Etli ve sebzeli yöresel yemekler

• Yarma, bazı yörelerde nohut ve etle birlikte tencere yemeği olarak pişirilir.

• Uzun süre kaynasa bile dağılmadan lezzet verir.

• Düğün ve bayram sofraları

• Kalabalık sofralarda, besleyici ve bereketli olduğu için sıkça tercih edilir.

• Yarma salatası

• Pirinç, bulgur, şehriye yerine farklı bir tat arayanlar için iyi bir alternatiftir.

Yarma, özellikle “tek tencerede doyurucu yemek” anlayışının vazgeçilmezidir.

• Yarma nasıl pişirilir?

• Yarma genellikle pişirilmeden önce yıkanır, bazı tariflerde kısa süre ıslatılır.

• Islatma, pişme süresini kısaltır ama her tarif için şart değildir.

• Pilav yapımında, pirince benzer şekilde suyunu çekerek pişirilir.

• Çorbalarda ise daha uzun süre kaynatılarak kıvam kazanması sağlanır.

• İlk kez yarma kullanacaklar için orta ateşte ve kontrollü pişirme önerilir.

• Piştikçe hacmi artar; bu yüzden ölçüyü buna göre ayarlamak gerekir.

• Yarma hakkında sıkça sorulan sorular

Yarma Çorbası Tarifi

• Yarma ile dövme aynı şey mi?

• Evet. Dövme, yarmanın Anadolu’da kullanılan diğer adıdır.

• Yarma ile aşurelik buğday aynı mı?

• Hayır. Aşurelik buğday daha bütün tanelidir, yarma ise kırılmıştır.

• Yarma kaç dakikada pişer?

• Tarife göre değişmekle birlikte genellikle 20-40 dakika arasında pişer.

• Yarma hangi yöreye ait?

• İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu mutfağında yaygındır.

• Yarma nasıl saklanır?

• Serin, kuru ve nem almayan bir ortamda uzun süre saklanabilir.