Çay Tiryakileri Haklı: İnce Belli Çay Bardağının Hayranlık Uyandıran Ortaya Çıkış Hikayesi

yemek.com
Zeynep Çetin
Yemek yemediğim zamanları, ne yiyeceğimi düşünerek değerlendiririm.
Zeynep Çetin
253986 takipçi2056 içerik

Sıkça Yenen Konular

Cemre Özgüzel
Mart 8, 2017
YENİ
Zeynep Çetin
Eylül 16
Öznur Doğan
Ocak 14, 2015
Zeynep Çetin
Eylül 2

Hemen hemen hepimiz siyah çaya bayılıyor, hava sıcaklığı ne olursa olsun yaz-kış demeden demlikler dolusu çay içiyoruz. Rengiyle, lezzetiyle tadı damağımızda kalan o mis gibi çayı bir de ince belli çay bardağında içmek var ki, keyfi bambaşka!

Peki bizim için artık bir gelenek haline gelmiş, ünü neredeyse tüm dünyaya yayılmış ince belli bardaklarda sunulan Türk çayının neden ince belli çay bardaklarında sunulduğunu hiç düşünmüş müydünüz?

Tarihi kaynaklara göre Çin'de tesadüfen bulunan ve ardından yavaş yavaş tüm dünyaya yayılan çay, aslında yüzlerce yıl büyük bardaklarda, kupalarda tüketiliyor. Ardından ise bu şık, mini mini ince belli bardaklar hazırlanıyor ve ince belli bardaklar günümüzde Türk çayı içme seremonisinin adeta ayrılmaz bir parçası haline geliyor. Siz de çayı bu şık ve minik bardaklarda içmeyi seviyor, hatta ince belli bardakta içmenin tadını daha lezzetli hale getirdiğini düşünüyorsanız bu hikayeyi çok seveceksiniz, eminiz.

Neden çayı ince belli bardaklarda içiyoruz?

summerhometurkey

summerhometurkey

İnce belli çay bardaklarının ortaya çıkışı aslında yüzlerce yıl önceye değil, 1900'lü yıllara dayanıyor. O döneme kadar Avrupa tarzı olarak da anılan kulplu ya da ayaklı büyük bardaklarda içilen siyah çay, temelde ekonomik kaygılar sebebiyle bardak değiştiriyor.

1850'lerden sonra sanayileşmenin de hız kazanmasıyla cam sanayi gelişiyor ve daha kalın cam kullanılarak hazırlanan, maliyeti çok daha yüksek olan çay bardakları yerini yavaş yavaş ince camdan hazırlanmış, küçük ve ince belli çay bardaklarına bırakıyor.

ince-belli-cay-bardaginin-hikayesi-2

İnce belli çay bardaklarını ilk kez kimin, ne zaman yaptığı ne yazık ki bilinmiyor. Birçok tarihçiye göre ince belli çay bardağının bir tabloda ilk kez karşımıza çıkması ise Ressam Hoca Ali Rıza'nın yaptığı "Semaver" isimli tabloyla oluyor. Hoca Ali Rıza'nın 1858-1930 yılları arasında yaşadığı da bilindiğinden ince belli çay bardaklarının yaklaşık bu yıllarda ortaya çıktığı ve yaygınlaşmaya başladığı düşünülüyor.

Ülkemizde ilk ince belli çay bardakları da aynı dönemlerde, yani 1900'lü yılların başında Beykoz'da yer alan ve cam üretimi yapan bir fabrikada gerçekleştiriliyor.

ince-belli-cay-bardaginin-hikayesi-3

Tasarımı o dönem en önemli simgelerimizden biri olan laleyi andırdığı için bu şekilde tasarlandığı düşünülse de tek sebep bu görüntü benzerliği değil. İnce belli bardakların bu şekilde olmasının arkasında aslında çok daha kullanışlı ve bilimsel sebepler de bulunuyor. O sebeplere gelirsek;

  • İnce belli çay bardaklarının ortasındaki kavis sayesinde alt kısmı görece daha geniş oluyor ve bu sayede avuç içine tam olarak oturuyor. Bu da soğuk havalarda elleri ısıtmaya yarıyor.
  • Ortasındaki ince belli kavis sayesinde ise çay çabuk soğumuyor, alt kısmındaki sıcaklığını daha uzun süre muhafaza edebiliyor.
  • Ortasındaki daralan kavis sayesinde ağız kısmına doğru yeniden genişlemesi ise üst kısmın daha hızlı soğumasını sağladığından ağzı yakmadan çay içme deneyimi sunuyor.
  • Yine laleye benzer ince belli tasarımı sayesinde sıcak havalarda avcunda tutmak istemeyenler, en üst kısmından parmak uçlarıyla tutarak içebiliyor ve tutarken parmak uçları yanmamış oluyor.
  • Bunların yanında ince belli çay bardaklarının ince camdan, tamemen şeffaf bir şekilde yapılması da çayın dem ayarını görebilmek ve çay kaşığının çıkardığı o özel sesi duyabilmek ile ilişkilendiriliyor.
  • Sözün kısası, çay tiryakilerinin favorisi ince belli çay bardakları görüntüsüyle, işleviyle, ortaya çıkışında değerlendirilen ince düşüncelerle tam bir tasarım harikası desek yeri.

    Şu yazımız da ilginizi çekebilir: Büyük Boy İnce Belli Çay Bardaklarına Ajda Bardak Denmesinin İlginç Sebebi

    Kaynaklar: 1, 2

    Youtube

    Yemek.com'u Youtube'da takip etmeyi unutmayın!

    İZLEDoyamayanlar için bir de videomuz var!

    Vallahi Bırakmayız, Bir Tabak Daha?