Darı Nedir? Nasıl Pişirilir, Nasıl Tüketilir?

Darı, adını sık duyduğumuz ama çoğu zaman tam olarak ne olduğunu bilmediğimiz tahıllardan biri. Kimi zaman kuş yemi olarak karşımıza çıkar, kimi zaman da sağlıklı beslenme raflarında “glutensiz alternatif” olarak. Peki gerçekten darı nedir, nereden gelir ve mutfakta nasıl kullanılır?

Anadolu’da özellikle kırsal bölgelerde geçmişten bu yana tüketilen darı, son yıllarda yeniden popüler hale geldi. Geleneksel darı lapasından modern salatalara kadar pek çok tarifte yer buluyor. Şimdi birlikte darı nedir, ne işe yarar, nasıl tüketilir ve nasıl pişirilir adım adım ele alalım.

İçindekiler

• Darı nedir?

• Darı, buğdaygiller ailesine ait küçük taneli bir tahıldır. Dünya genelinde özellikle Asya ve Afrika’da yaygın olarak yetiştirilir.

• Küçük, yuvarlak ve sert yapılı tanelerden oluşur.

• Farklı türleri bulunur; en yaygın olanı “ak darı” olarak bilinir.

• Kurak iklimlere dayanıklı olduğu için tarımı görece kolaydır.

• İnsan beslenmesinde kullanıldığı gibi hayvan yemi olarak da değerlendirilir.

• Gluten içermeyen tahıllar arasında yer alır.

Darı çoğu zaman mısırla karıştırılır ancak aynı tahıl değildir. Görünüş olarak benzese de besin yapısı ve kullanım alanları farklıdır.

• Darının faydaları nelerdir?

Darı, içerdiği lif, mineral ve bitkisel bileşenler sayesinde dengeli beslenme planlarında yer bulabilir.

• Glutensizdir. Gluten hassasiyeti olan kişiler için alternatif bir tahıl seçeneği olabilir. Ancak çölyak hastalarının çapraz bulaşma riskine dikkat etmesi gerekir.

• Lif açısından zengindir. Lif, sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkı sağlayabilir ve uzun süre tokluk hissi oluşturabilir.

• Bitkisel protein içerir. Her ne kadar hayvansal protein kadar yoğun olmasa da günlük protein alımına katkı sağlar.

• Mineral kaynağıdır. Magnezyum, fosfor ve demir gibi mineraller içerir. Bu mineraller enerji metabolizması ve kas fonksiyonları için önemlidir.

• Düşük işlenmiş bir tahıldır. Rafine edilmemiş haliyle tüketildiğinde daha fazla besin öğesi korunur.

Elbette darı tek başına mucizevi bir besin değildir. Dengeli ve çeşitli beslenme planı içinde yer aldığında fayda sağlar. Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır.

• Darı nasıl tüketilir?

Darı mutfakta düşündüğünüzden daha fazla alanda kullanılabilir. Hem tatlı hem tuzlu tariflerde yer alabilir.

• Haşlanarak salatalara eklenebilir.

• Çorbalarda pirinç yerine kullanılabilir.

• Sebzeli karışımlarla pilav benzeri hazırlanabilir.

• Sütle pişirilerek lapa yapılabilir.

• Un haline getirilerek ekmek ve krep tariflerinde kullanılabilir.

• Yoğurtla karıştırılarak kahvaltılık hazırlanabilir.

• Köfte harçlarına bağlayıcı olarak eklenebilir.

• Orijinal boza yapımında ak darı unu kullanılır.

Özellikle vegan ve glutensiz beslenme planlarında alternatif tahıl olarak tercih edilir.

• Darı nasıl pişirilir?

Darı pişirme yöntemi kullanım amacına göre değişebilir. Ancak temel yöntem benzerdir.

• Öncelikle darıyı bol suyla yıkayın. Bu işlem fazla nişastayı ve tozu temizler.

• 1 ölçü darı için yaklaşık 2-2,5 ölçü su kullanabilirsiniz.

• Orta ateşte kaynamaya bırakın.

• Kaynadıktan sonra ocağı kısın ve kapağı kapalı şekilde 15-20 dakika pişirin.

• Suyunu çektiğinde ocaktan alın ve 5 dakika dinlendirin.

• Çatal yardımıyla havalandırarak tane tane olmasını sağlayabilirsiniz.

Daha yumuşak bir kıvam istiyorsanız su miktarını biraz artırabilirsiniz. Lapa yapımında ise daha fazla su ve daha uzun pişirme süresi tercih edilir.

Pişirme sırasında aşırı yüksek ısı kullanmak darının altının tutmasına neden olabilir. Kısık ateşte sabırla pişirmek daha iyi sonuç verir.

• Darı hakkında sıkça sorulan sorular

• Darı ile mısır aynı mı?

  Hayır. Görünüş olarak benzeseler de farklı tahıllardır ve besin yapıları farklıdır.

• Darı gluten içerir mi?

  Doğal olarak gluten içermez. Ancak paketli ürünlerde çapraz bulaşma riski olabilir.

• Darı lapası nedir?

  Darı tanelerinin süt veya su ile daha yumuşak kıvamda pişirilmesiyle hazırlanan geleneksel bir yemektir.

• Darı nasıl saklanır?

  Serin, kuru ve hava almayan kapta saklanmalıdır. Nem darının bozulmasına yol açabilir.

• Darı unu nerelerde kullanılır?

  Glutensiz ekmek, krep ve hamur işlerinde alternatif un olarak kullanılabilir.

Kaynaklar

1. T.C. Sağlık Bakanlığı – Türkiye Beslenme Rehberi
2. USDA Food Data Central – Millet, Raw
3. FAO – Millets and Their Nutritional Value