Satsuma Mandalina Nedir? Özellikleri ve Faydaları

Satsuma mandalina, ince ve kolay soyulan kabuğu, genellikle çekirdeksiz dilimleri ve sulu yapısıyla öne çıkan, Türkiye’de özellikle Karadeniz’de Rize mandalinası adıyla da bilinen bir mandalina çeşidi.

Sonbaharda tezgahlarda görmeye başladığımız satsumayı, kabuğunu kolayca soyup dilim dilim yemeyi sevenler hemen tanır. Tatlı ve hafif ekşi lezzetiyle meyve tabaklarına, salatalara ve tatlılara yakışan bu mandalina, bazen kabuğu tamamen turuncuya dönmeden de tüketilecek olgunluğa ulaşabilir. Üstelik adına Rize mandalinası denmesi, yalnızca Rize’de yetiştiği anlamına gelmez. Ege ve Akdeniz kıyılarında da satsuma bahçelerine rastlayabilirsiniz. Peki, satsuma mandalinanın diğer mandalinalardan farkı ne, hangi aylarda çıkar ve sağlığa nasıl katkı sağlar? Gelin, bu sevilen meyveyi yakından tanıyalım. Böylece hem mevsiminde lezzetli mandalinalar seçebilir hem de aldığınız meyveleri daha iyi değerlendirebilirsiniz.

İçindekiler

• Satsuma mandalina nedir?

Satsuma mandalina, botanik kaynaklarda Citrus unshiu adıyla geçen mandalina grubunda yer alır. Bu grup içinde farklı zamanlarda olgunlaşan çeşitler bulunur. Satsuma adı Japonya’nın tarihî Satsuma bölgesiyle ilişkili olsa da bugün bu mandalina dünyanın farklı ülkelerinde yetiştirilir.

• Kabuğu kolay soyulur: İnce kabuğu meyve etinden rahat ayrılır. Bu özelliği sayesinde bıçak kullanmadan kolayca soyabilir, dilimlerini ara öğünlerde veya meyve tabaklarında değerlendirebilirsiniz.
• Genellikle çekirdeksiz olur: Satsuma mandalinaların çoğu çekirdeksiz veya az çekirdekli olur. Ancak her meyvenin tamamen çekirdeksiz çıkacağını düşünmemek gerekir.
• Sulu ve yumuşak bir yapısı bulunur: Dilimleri kolay ayrılır, meyve eti ağızda rahat dağılır. Meyveler çoğunlukla yuvarlak ve hafif basık görünür.
• Tatlılık ve ekşilik dengesi öne çıkar: Olgun meyveler genellikle tatlı, hafif ekşi ve hoş aromalı olur. Lezzet, yetiştiği bölgeye, çeşide ve hasat zamanına göre değişebilir.
• Kabuğu her zaman tamamen turuncu olmaz: Kabukta yeşil alanlar kalmasına rağmen meyvenin içi olgunlaşmış olabilir. Bu yüzden yalnızca kabuk rengine bakarak tat ve olgunluk hakkında kesin karar vermeyin.

• Satsuma mandalina nerede yetişir?

Satsuma, kışları görece ılıman geçen ve yeterli güneş alan bölgelerde yetişir. Diğer bazı turunçgillere göre soğuğa daha dayanıklı olsa da şiddetli donlar ağaca ve meyvelere zarar verebilir. Türkiye’de Ege, Akdeniz ve Doğu Karadeniz’in uygun kıyı bölgelerinde üretimi yapılır.

• İzmir: Satsuma üretiminin önemli merkezlerinden biri olan İzmir’de, özellikle Seferihisar ve çevresindeki mandalina bahçeleri öne çıkar. Bölgenin kıyı iklimi satsuma yetiştiriciliğine uygun koşullar sunar.
• Hatay ve Mersin: Akdeniz kıyısındaki bu illerde de satsuma yetiştirilir. Bahçenin konumu, sulama koşulları ve kullanılan çeşit, meyvenin gelişimini ve hasat zamanını etkiler.
• Rize ve çevresi: Satsuma, Doğu Karadeniz’de uzun süredir yetiştirilir ve Rize mandalinası adıyla tanınır. Özellikle sert kuzey rüzgarlarından korunan, güneye bakan uygun yamaçlar yetiştiricilikte tercih edilir.
• Türkiye dışındaki üretim bölgeleri: Japonya satsumayla özdeşleşen ülkelerden biri. Bunun yanında Çin ve ABD’nin uygun iklim koşullarına sahip bölgelerinde de satsuma yetiştiriciliği yapılır.

• Satsuma mandalina ne zaman çıkar?

Satsuma mandalina Türkiye’de genellikle ekim ayından itibaren tezgahlarda görülür. Sonbahar boyunca yaygınlaşır, kasım ve aralık aylarında da satışına rastlanır. Erkenci veya geççi çeşitlere, bölgenin iklimine ve o yılın hava koşullarına göre bu takvim değişebilir.

• Tek bir hasat tarihi yok: Aynı mandalina grubundaki farklı çeşitler farklı haftalarda olgunlaşabilir. Bu nedenle bir bölgede hasat başlamışken başka bir bölgede meyvelerin olgunlaşması beklenebilir.
• Renk kadar meyvenin durumuna da bakın: Tamamen turuncu kabuk tek başına lezzet garantisi sunmaz. Yeşilimsi kabuk da meyvenin mutlaka ham olduğu anlamına gelmez.
• Ağır ve diri meyveleri seçin: Benzer büyüklükteki mandalinalar arasında elinize daha ağır gelenler daha sulu olabilir. Kabuğu aşırı buruşmuş, su kaybetmiş veya ezilmiş meyvelerden kaçının.
• Bozulma belirtilerini kontrol edin: Küflü alanlar, akıntı, belirgin yumuşama ve kötü koku bulunan mandalinaları almayın. Kabuğun kolay ayrılması satsumanın doğal özelliği olsa da aşırı gevşeklik ve kuruma kalite kaybına işaret edebilir.

• Satsuma mandalinanın faydaları nelerdir?

Satsuma mandalina, C vitamini ve lif içeriğiyle dengeli beslenmeye katkı sağlayabilir. Faydalarını tek başına hastalıkları önleyen bir etki olarak değil, meyvenin içerdiği besin öğelerinin vücuttaki görevleri üzerinden değerlendirmek gerekir.

• Bağışıklık sisteminin normal çalışmasına katkı sağlar: İçerdiği C vitamini, bağışıklık sisteminin işlevlerini sürdürmesinde rol oynar. Ancak mandalina yemek soğuk algınlığını kesin olarak önlemez veya mevcut enfeksiyonu tedavi etmez.
• Bitkisel kaynaklı demirin emilimini destekler: C vitamini, mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi besinlerde bulunan demirin emilimini artırabilir. Bu yiyecekleri içeren bir öğünün yanında veya sonrasında mandalina tüketebilirsiniz.
• Normal kolajen oluşumuna katkıda bulunur: C vitamini, cilt ve diğer bağ dokularında bulunan kolajenin yapımında görev alır. Satsuma tüketimi bu vitaminin alınmasına katkı sağlayabilir, ancak tek başına kırışıklıkları gideren bir etki beklememek gerekir.
• Bağırsak düzenini destekleyebilir: Dilimleriyle birlikte tüketilen mandalina lif alımına katkı sağlar. Yeterli sıvı ve genel olarak liften zengin bir beslenmeyle birlikte bağırsakların düzenli çalışmasını destekleyebilir.
• Hücrelerin oksidatif strese karşı korunmasına katkı sağlar: C vitamini antioksidan özellik taşır. Bu özellik, mandalinanın tek başına belirli bir hastalığı önlediği anlamına gelmez.

Lifinden yararlanmak için satsumayı suyunu sıkmak yerine dilimleriyle tüketin. Meyve suyunda lifin önemli bir kısmı ayrılır ve kısa sürede birkaç mandalinanın suyunu içmek kolaylaşır. Porsiyonunuzu beslenme ihtiyaçlarınıza göre ayarlayabilirsiniz.

• Satsuma mandalina hakkında sık sorulan sorular

• Satsuma mandalina çekirdeksiz mi?

  Satsuma mandalina genellikle çekirdeksiz veya az çekirdekli olur. Bununla birlikte çeşit ve yetişme koşullarına bağlı olarak bazı meyvelerde çekirdeğe rastlanabilir.

• Satsuma mandalina tatlı mı?

  Olgun satsuma mandalina çoğunlukla tatlı ve hafif ekşi bir lezzete sahip olur. Erken hasat edilen veya henüz yeterince olgunlaşmamış meyvelerde ekşilik daha belirgin hissedilebilir.

• Satsuma mandalina yeşilken yenir mi?

  Kabuğunda yeşil alanlar bulunan satsuma mandalina, içi olgunlaşmışsa yenebilir. Kabuk rengi tek başına olgunluğu göstermez, meyvenin tadını ve genel durumunu da değerlendirmek gerekir.

• Satsuma mandalina nasıl saklanır?

  Kısa sürede tüketeceğiniz mandalinaları serin, kuru ve doğrudan güneş almayan bir yerde tutabilirsiniz. Daha uzun süre saklamak için yıkamadan buzdolabının sebzelik bölümüne, hava alabilen bir torba veya kaba koyun. Meyveleri düzenli kontrol edin ve bozulmuş olanları ayırın.