Ton Balığı Hangi Balık? Konserve Ton Balığı Hangi Balıktan Yapılıyor?

Ton balığı, orkinos olarak da anılan balıkları kapsayan bir isim ve marketlerde gördüğümüz konserveler çoğunlukla çizgili ton balığı, sarı yüzgeçli ton balığı veya albakor gibi türlerden hazırlanıyor.

Salataya eklediğimiz, sandviçin arasına koyduğumuz ya da makarnayla buluşturduğumuz ton balığının hangi balıktan geldiğini merak etmek çok doğal. Üstelik konserve kutusundaki açık renkli balık etiyle balık tezgahında gördüğümüz iri orkinosu yan yana düşününce kafalar biraz karışabiliyor. Burada bilmemiz gereken ilk nokta, ton balığının tek bir balık türünü ifade etmemesi. Kullanılan tür, balığın lezzetini, etinin rengini ve dokusunu etkiliyor. Konserveleme sırasında uygulanan pişirme işlemi de çiğ balıkla kutudan çıkan balığın farklı görünmesine yol açıyor. Gelin, ton balığı ile orkinos arasındaki ilişkiye yakından bakalım, konservelerde hangi türlerin kullanıldığını öğrenelim ve mutfakta bu balığa nasıl yer verebileceğimizi birlikte konuşalım.

İçindekiler

• Ton balığı hangi balık?

• Ton balığı, birden fazla balık türünü kapsıyor. İngilizcede “tuna” olarak geçen bu grupta çizgili ton balığı, sarı yüzgeçli ton balığı, albakor ve mavi yüzgeçli orkinos gibi farklı türler bulunuyor. Bu yüzden her ton balığının aynı büyüklükte, aynı renkte veya aynı lezzette olmasını beklememek gerekiyor.
• Ton balığı ile orkinos isimleri birbiriyle ilişkili. Türkçede bu adlar zaman zaman birbirinin yerine kullanılıyor. Özellikle “orkinos” denince akla gelen mavi yüzgeçli orkinos da ton balıkları arasında yer alıyor. Ancak konserve ton balığının mutlaka bu türden hazırlandığını söyleyemiyoruz.
• Konserve ton balığı, balığın işlenmiş hali. Balık eti hazırlanıyor, pişirme ve konserveleme işlemlerinden geçiyor. Kutuda gördüğümüz parçalı yapı, balığın doğadaki görünümünü yansıtmıyor.
• Etinin rengi kullanılan türe göre değişiyor. Bazı ton balıklarının çiğ eti koyu kırmızı görünürken albakorun eti daha açık renkli oluyor. Pişirme işlemi de rengi değiştiriyor. Dolayısıyla yalnızca kutudan çıkan balığın rengine bakarak türünü kesin olarak anlayamıyoruz.

• Konserve ton balığı hangi balıktan yapılır?

• Çizgili ton balığı (skipjack): Bilimsel adı Katsuwonus pelamis olan bu tür, konserve ton balığı üretiminde yaygın olarak kullanılıyor. Türkiye’de satılan ürünlerde de karşımıza çıkıyor. Kendine özgü belirgin balık aromasıyla salata, sandviç ve makarna gibi tariflerde kullanılabiliyor.
• Sarı yüzgeçli ton balığı (yellowfin): Bilimsel adı Thunnus albacares olan sarı yüzgeçli ton balığı da konservelerde kullanılan türler arasında yer alıyor. Eti, albakora göre daha belirgin bir lezzet sunabiliyor. Konserve dışında taze veya dondurulmuş olarak da değerlendiriliyor.
• Albakor (albacore): Bilimsel adı Thunnus alalunga olan bu tür, beyaz ton balığı adıyla da biliniyor. Daha açık renkli eti ve hafif lezzetiyle öne çıkıyor. Her konserve üründe albakor kullanılmadığı için satın alırken ambalajdaki tür bilgisini kontrol etmek gerekiyor.
• Kullanılan balığı öğrenmek için ambalaja bakın. Ürüne göre içerik listesinde, ambalajın başka bir bölümünde veya üreticinin ürün sayfasında Türkçe, İngilizce ya da bilimsel tür adı bulunabiliyor. “Skipjack”, “yellowfin” ve “albacore” ifadeleri bu konuda size yol gösterebiliyor.
• Yağlı veya suda olması, balığın türünü göstermiyor. Zeytinyağlı, ayçiçek yağlı ya da suda ton balığı ifadeleri, balığın hangi sıvı içinde sunulduğunu anlatıyor. Aynı balık türü farklı sıvılarla konservelenebiliyor. Türü öğrenmek için bu ifadelerden ayrı olarak balığın adına bakmak gerekiyor.

• Ton balığı nasıl tüketilir?

• Konserve ton balığını doğrudan kullanabilirsiniz. Konserve ton balığı pişmiş olarak sunuluyor. Ambalajında farklı bir hazırlama talimatı bulunmuyorsa yeniden pişirmeden salataya veya sandviçe ekleyebilirsiniz. Tercihinize göre kutudaki yağı ya da suyu süzerek kullanabilirsiniz.
• Salatalarda sebze ve bakliyatla birleştirebilirsiniz. Marul, roka, domates, salatalık ve kırmızı soğan ton balığına yakışıyor. Daha doyurucu bir tabak hazırlamak isterseniz haşlanmış nohut veya fasulye de ekleyebilirsiniz. Limon ve zeytinyağını, konservenin içerdiği yağ miktarını da düşünerek ayarlayın.
• Sandviç ve dürümlerde değerlendirebilirsiniz. Süzülmüş ton balığını limon suyu, ince doğranmış yeşillik ve dilediğiniz sosla karıştırabilirsiniz. Karışımın fazla sulu olmaması, ekmeğin yumuşamasını önlemeye yardımcı oluyor. Yağlı bir konserve kullanıyorsanız ayrıca ekleyeceğiniz sos miktarını azaltabilirsiniz.
• Makarnaya pişirmenin sonuna doğru ekleyebilirsiniz. Domatesli veya sebzeli sosu hazırladıktan sonra süzülmüş konserve ton balığını ekleyip kısa süre karıştırmanız yeterli. Balık zaten pişmiş olduğu için uzun süre kavurmak gerekmiyor. Böylece parçalarının fazla dağılmasını da önleyebilirsiniz.

• Ton balığı hakkında sık sorulan sorular

• Ton balığı ile palamut aynı mı?

  Hayır, ton balığı ile palamut aynı balık değil. Aynı balık ailesinde yer alsalar da farklı türleri ifade ediyorlar ve birbirlerinin yerine adlandırılmıyorlar.

• Ton balığı ile somon aynı mı?

  Hayır, ton balığı ve somon farklı balık grupları. Somonun karakteristik pembe-turuncu eti, lezzeti ve dokusu ton balığından farklılık gösteriyor.

• Ton balığı beyaz etli mi?

  Her ton balığının eti beyaz değil. Mavi yüzgeçli orkinos gibi türlerin çiğ eti koyu kırmızı olabiliyor, albakor ise daha açık renkli etiyle tanınıyor. Konserveleme sırasında uygulanan pişirme işlemi de etin rengini değiştiriyor.

• Konserve ton balığı pişmiş mi?

  Evet, konserve ton balığı üretim sırasında pişirme ve ısıl işlemden geçiyor. Bu nedenle ambalajında farklı bir talimat bulunmuyorsa yeniden pişirmeden tüketebilirsiniz.

• Ton balığının kılçığı var mı?

  Evet, ton balığının da omurgası ve kılçıkları bulunuyor. Konserve üretiminde balığın eti ayıklanarak hazırlanıyor, ancak nadiren küçük kılçık parçalarıyla karşılaşılabileceği için tüketirken kontrol etmekte fayda var.