Susam Nasıl Yetiştirilir? Ekimden Hasada Susam Yetiştirme Rehberi

Susam, tohumları ısınmış toprağa ekilerek yetiştirilir. Bol güneş alan bir yer, suyu tutmayan bir toprak ve don tehlikesinin geçtiği bir dönem seçmek işe başlamanın en önemli adımları. Toprak hazırlandıktan sonra tohumlar ekilir, çıkan fideler seyreltilir ve bitki büyürken sulama ile yabani ot temizliğine dikkat edilir. Çiçeklerin ardından oluşan kapsüller olgunlaştığında da hasat zamanı gelir.

Mutfağımızda simidin, tahinin ve nice hamur işinin içinde gördüğümüz susamın yetişme süreci de en az kullanım alanları kadar merak uyandırıyor. Özellikle ilk kez ekecekseniz küçük tohumların nasıl ekildiği ve kapsüller açılmadan ne zaman toplanacağı aklınıza takılabilir. Gelin, susam yetiştirmenin aşamalarına sırasıyla bakalım.

İçindekiler

• Susam nasıl yetiştirilir?

• Ekim yerini seçin: Susam için gün içinde bol güneş alan bir alan belirleyin. Toprağın suyu kolayca süzmesi önemli. Suyun uzun süre biriktiği yerlerde bitkinin gelişimi zorlaşabilir.
• Toprağı hazırlayın: Ekim yapacağınız yeri yabani otlardan temizleyin. Toprağı gevşetip iri kesekleri ufalayın. Küçük susam tohumlarının toprakla temas etmesi için yüzeyin düzgün olması işinizi kolaylaştırır.
• Toprağın ısınmasını bekleyin: Susamı don tehlikesi geçtikten ve toprak ısındıktan sonra ekin. Takvimden çok bulunduğunuz yerin sıcaklığına bakın. Soğuk toprağa yapılan ekimde çıkış zayıf kalabilir.
• Tohumları ekin: Tohumları nemli toprağa yaklaşık 2-3 santimetre derinliğinde yerleştirin ve üzerlerini toprakla kapatın. Tarlada sıra aralığı yetiştirme yöntemine göre değişir. Bahçede ekiyorsanız bitkiler büyüdüğünde birbirini sıkıştırmayacak kadar boşluk bırakın.
• İlk filizleri izleyin: Uygun sıcaklık ve nem koşullarında susam tohumları yaklaşık 4-7 günde çimlenebilir. Bu süre hava durumuna, toprağa ve ekim derinliğine göre değişir. Çıkış döneminde toprağın tamamen kurumasına izin vermeyin, ancak su içinde kalmasına da yol açmayın.
• Fideleri seyreltin: Aynı noktadan çok sayıda fide çıktıysa gelişen bitkilere yer açmak için zayıf fideleri ayırın. Bunu yaparken bırakacağınız fidelerin köklerine zarar vermemeye özen gösterin.
• Çiçekleri ve kapsülleri takip edin: Bitki büyüdükçe çiçek açar. Çiçeklerden sonra susam tohumlarını taşıyan kapsüller oluşur. Kapsüllerin olgunlaşmasıyla hasat aşamasına geçilir.

• Susam ne zaman ve nasıl hasat edilir?

• Yalnızca takvime bakmayın: Susam, çeşidine ve yetişme koşullarına göre yaklaşık 100-120 gün içinde hasat olgunluğuna gelebilir. Ekim tarihi kadar bitkinin görünümü de doğru zamanı bulmanıza yardımcı olur.
• Olgunluk belirtilerini kontrol edin: Çiçeklenmenin durması, yaprakların ve kapsüllerin sararması, alt yaprakların dökülmeye başlaması hasadın yaklaştığını gösterir. Alt kapsüllerdeki tohumların sertleşmesi de önemli bir işaret.
• Kapsüllerin tümü açılana kadar beklemeyin: Susamın kapsülleri olgunlaştıkça çatlayıp tohumları dökebilir. Özellikle elle hasat edilen çeşitlerde bitkileri tamamen kuruyup tohumlarını yere saçmadan toplamak gerekir.
• Bitkileri toplayıp kurutun: Bitkileri sökerek veya keserek toplayın. Havadar, yağmur almayan bir yerde demetler halinde kurutun. Kuruyan kapsülleri temiz bir örtü üzerinde silkerek ya da hafifçe çırparak tohumları çıkarın.
• Tohumları saklamadan önce kontrol edin: Ayırdığınız susamların iyice kuruduğundan emin olun ve bitki parçalarını temizleyin. Nemli tohumları kapalı kaba koymak bozulmalarına neden olabilir.

• Susam bakımı nasıl olur?

• Çıkış döneminde nemi takip edin: Yeni ekilen tohumların çimlenmesi için toprakta yeterli nem bulunmalı. Sularken tohumları yerinden oynatacak kadar güçlü bir su akışı kullanmayın.
• Sulamayı toprağa göre ayarlayın: Susam kuraklığa belli ölçüde dayanabilse de özellikle gelişme döneminde uzun süre susuz kalması iyi bir sonuç vermez. Toprağı kontrol ederek sulayın ve kök çevresinde su birikmesine izin vermeyin.
• Yabani otları erken dönemde temizleyin: Susam ilk dönemde yavaş gelişebilir. Bu sırada yabani otlar su ve besin için bitkiyle yarışır. Otları temizlerken susamın köklerine zarar vermemek için yüzeysel çalışın.
• Bitkinin gelişimini gözlemleyin: Çiçeklenme ve kapsül oluşumu boyunca yaprakları, toprağın nemini ve bitkinin genel görünümünü izleyin. Sulama sıklığını sabit bir takvime bağlamak yerine yağışa ve toprağın durumuna göre ayarlayın.
• Hasat yaklaşırken kapsülleri sık kontrol edin: Alt kapsüllerde sararma ve çatlama başladığında bitkileri daha sık gözden geçirin. Böylece tohum dökülmeden hasada başlayabilirsiniz.

• Susam hangi iklimi sever?

• Sıcak ve güneşli koşulları sever: Susam, büyüme döneminde sıcak havaya ihtiyaç duyar. Güneş alan yerlerde yetiştirmek ve ekim için toprağın ısınmasını beklemek bu yüzden önemli.
• Dona karşı hassastır: Soğuk hava ve don, özellikle genç bitkilere zarar verebilir. Ekim zamanı bölgeden bölgeye değişse de temel ölçüt don riskinin geçmesi ve toprağın yeterince ısınması.
• Suyu iyi süzen topraklarda daha rahat gelişir: Toprağın uzun süre ıslak kalması susam için uygun değil. Gevşek yapılı ve drenajı iyi bir toprak tercih edin.
• Türkiye’de farklı sıcak bölgelerde yetişebilir: Akdeniz ve Ege gibi yazları sıcak geçen bölgeler susam yetiştiriciliği için elverişli koşullar sunar. Yine de bulunduğunuz yerde ekim zamanını belirlerken ilkbahardaki sıcaklığı ve sonbaharda hasat için yeterli süre kalıp kalmadığını değerlendirin.

• Susam yetiştirme hakkında sık sorulan sorular

• Susam kaç günde çimlenir?

  Susam, uygun toprak sıcaklığı ve nem koşullarında yaklaşık 4-7 günde çimlenebilir. Toprak soğuksa, kuruysa veya tohumlar gereğinden derine ekildiyse bu süre uzayabilir.

• Susam kaç ayda yetişir?

  Susam yaklaşık 3-4 ayda hasat olgunluğuna gelebilir. Süre, çeşide ve yetiştiği bölgenin koşullarına göre değişir. Hasat kararını verirken kapsüllerin olgunluk belirtilerini de kontrol edin.

• Susam çok su ister mi?

  Susam sürekli ıslak toprak istemez. Çimlenme ve gelişme dönemlerinde yeterli neme ihtiyaç duyar, ancak fazla sulama ve su birikmesi bitkiye zarar verebilir.

• Susam saksıda yetişir mi?

  Evet, bol güneş alan bir yerde ve altı delikli, bitkinin köklerine alan sağlayan bir saksıda susam yetiştirmeyi deneyebilirsiniz. Toprağın nemini düzenli kontrol edin ve saksıda su birikmesine izin vermeyin.

• Susam tohumları neden dökülür?

  Bazı susam çeşitlerinde kapsüller olgunlaştığında açılır ve içindeki tohumlar dökülür. Bu nedenle hasatta yalnızca takvime bakmak yerine alt kapsüllerin durumunu izlemek gerekir.