Altın Çilek Nerede Yetişir? Türkiye'de Yetişir mi?

Altın çilek, güneş alan, sıcak ve don riskinin düşük olduğu yerlerde yetişir.

Anavatanı Güney Amerika olan altın çilek, Türkiye’de de yetiştiriliyor. Akdeniz ve Ege’de açık alan yetiştiriciliğine uygun yerler bulunurken Antalya’da örtü altında üretimi de araştırılmış. Yine de bir bölgenin adından çok, yetiştirilecek yerin sıcaklığı, güneş alma durumu ve don riski belirleyici. Kağıdı andıran kabuğunun içindeki sarı-turuncu bu meyveyi merak ediyorsanız gelin, önce bitkiyi tanıyalım. Ardından altın çileğin nerede yetiştiğine, Türkiye’deki örneklerine ve sevdiği iklim koşullarına bakalım.

İçindekiler

• Altın çilek nedir?

Altın çilek, bilimsel adı Physalis peruviana olan ve yer kirazı ya da güvey feneri adıyla da bilinen bir meyve. Bildiğimiz çilekle aynı bitki değil. Patlıcangiller ailesinden geliyor.

• Meyvesi bir kılıfın içinde büyür. İnce, kağıdı andıran bu kılıf meyveyi çevreler. Fener görünümünden dolayı bitkiye “güvey feneri” adı da verilmiş.
• Olgun meyvesi sarı-turuncu renkte olur. Meyveyi çevreleyen kılıfın kuruyup açık bir renk alması da olgunlaşmayı anlamaya yardımcı olur. Yalnızca dış kılıfa bakmayın, içindeki meyvenin rengini de kontrol edin.
• Taze veya kurutulmuş olarak tüketilebilir. Mayhoş tadıyla tatlılarda, reçel ve marmelat yapımında da değerlendirilebilir. Tüketmek için olgun meyveleri seçin.

• Altın çilek nerede yetişir?

Altın çileğin anavatanı Güney Amerika. Buradan farklı sıcak iklim bölgelerine yayılmış. Bugün tropikal ve subtropikal bölgelerin yanı sıra uygun koşulları sağlayan bazı ılıman yerlerde de yetiştiriliyor.

• Güneş alan yerlerde gelişir. Meyve yetiştirdiği dönemde ışık ihtiyacı yüksek. Bahçede yetiştirilecekse gölgede kalan bir köşe yerine güneşli bir alan seçmek gerekir.
• Soğuktan korunmaya ihtiyaç duyar. Açık alana dikim için don tehlikesinin geçmesi beklenir. Kışı soğuk geçen yerlerde örtü altı yetiştiriciliği bir seçenek olabilir.
• Toprak suyunun birikmemesi önemli. Farklı topraklarda yetişebilse de iyi drene olan toprak ister. Saksıda yetiştirmeyi düşünüyorsanız güneş alan bir yer ve suyun çıkabileceği delikleri olan bir saksı seçin.
• Yetiştiği yer hasat zamanını etkiler. Açık alan ile sera koşulları aynı değil. Bu nedenle bütün ülkeler ve bölgeler için geçerli tek bir dikim ya da hasat ayı vermek doğru olmaz.

• Altın çilek Türkiye'de yetişir mi?

Evet, altın çilek Türkiye’de yetişir. Aydın’ın Söke Ovası’nda açık alanda yetiştiriciliği üzerine yayımlanmış bir çalışma bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığının Antalya’da yürüttüğü bir araştırmada ise örtü altında yetiştirilen altın çilek incelenmiş. Bu örnekler, hem açık alan hem de örtü altı üretiminin Türkiye’de uygulandığını gösteriyor.

• Ege’de uygun alanlarda yetişebilir. Söke Ovası’ndaki çalışma, altın çileğin bölgenin koşullarına uyum sağladığı bir örnek. Ancak Ege’nin her noktasında aynı sonucu beklememek gerekir.
• Akdeniz’de açık alan ve örtü altı seçenekleri var. Antalya’daki örtü altı yetiştiriciliği buna bir örnek. Kışın üretim planlanıyorsa dış ortam sıcaklığı ve don riski özellikle önem kazanıyor.
• Evde yetiştirmek de mümkün. Saksıda yer ayıracaksanız bitkinin büyüyüp dallanacağını hesaba katın. Don riski olan dönemde saksıyı korunaklı bir yere almak gerekir.

• Altın çilek hangi iklimi sever?

Altın çilek sıcak, güneşli ve don tehlikesinin olmadığı koşulları sever. Düşük sıcaklıklar gelişimini zorlaştırır. Bu nedenle açık alanda yetiştirmek için yalnızca takvimde ilkbaharın gelmesi yetmez, bulunduğunuz yerde son donların da geçmesi gerekir.

• Güneş: Bitkiye gün içinde iyi ışık alan bir yer ayırın. Işık, meyve gelişimi için önemli.
• Sıcaklık: Ilık ve sıcak dönemler açık alan yetiştiriciliğine daha uygun. Serin bölgelerde fideyi dışarı çıkarmadan önce don riskini kontrol edin.
• Toprak: Suyu üzerinde tutmayan, iyi drene olan bir toprak seçin. Saksıda yetiştiriyorsanız alt deliklerin açık olduğundan emin olun.
• Sulama: Toprağı uzun süre tamamen kurutmayın, ancak sürekli ıslak da bırakmayın. Sulama sıklığını hava sıcaklığına ve toprağın durumuna göre ayarlayın.
• Rüzgar: Güçlü rüzgarlardan korunan bir yer tercih edin. Dalları büyüdükçe bitkiye destek vermek de bakımını kolaylaştırır.

• Altın çilek hakkında sık sorulan sorular

• Altın çilek Türkiye’de en çok nerede yetişir?

Türkiye’de altın çilek yetiştiriciliğine ilişkin Aydın’ın Söke Ovası ve Antalya’daki örtü altı üretim için belgelenmiş örnekler var. Ancak bu örneklerden yola çıkarak güncel üretimin en çok hangi ilde yapıldığını söylemek mümkün değil. Yetiştiricilik için yerel iklim koşullarını değerlendirmek gerekiyor.

• Altın çilek saksıda yetişir mi?

Evet, yeterince güneş alan bir yerde saksıda yetiştirilebilir. Su tahliye delikleri olan bir saksı kullanın ve bitki büyüdükçe dalları için yer ayırın. Don riski başladığında saksıyı korumaya alın.

• Altın çilek ne zaman ekilir?

Tohumlar erken ilkbaharda korunaklı bir ortamda ekilebilir. Fideleri açık alana taşımak için bulunduğunuz yerde don tehlikesinin geçmesini bekleyin. Bu yüzden kesin dikim ayı bölgeye göre değişir.

• Altın çilek kışın yetişir mi?

Kışı ılık geçen yerlerde veya uygun koşullar sağlanan seralarda yetiştirilebilir. Don yaşanan bölgelerde ise açık alanda kış yetiştiriciliği uygun değil. Antalya’daki örtü altı üretim, kış koşullarına yönelik uygulamalardan bir örnek.