Japon İğdesi (Güz Zeytini, Güz Yemişi) Nedir? Nasıl Tüketilir?

Japon iğdesi, güz zeytini ve güz yemişi adlarıyla da bilinen, küçük kırmızı meyveler veren bir bitkidir. Bilimsel adı ise Elaeagnus umbellata.

Güz zeytini adı sizi yanıltmasın: Bu meyve sofralık zeytin değil, iğdegiller ailesinden geliyor. Olgunlaştığında tatlı ve mayhoş bir lezzet kazanıyor. Taze yenebildiği gibi reçel, marmelat ve meyve soslarında da değerlendirilebiliyor. Peki Japon iğdesi nerede yetişir, nasıl tüketilir ve faydaları hakkında neler biliyoruz? Gelin, bu meyveyi yakından tanıyalım.

İçindekiler

• Japon iğdesi (Güz zeytini) nedir?

Japon iğdesi, yapraklarını kışın döken, çalı veya küçük ağaç görünümünde bir bitki. Meyveleri genellikle bezelye büyüklüğünde ve kırmızı. Yakından baktığınızda kabuğunun üzerindeki küçük gümüşi benekleri görebilirsiniz. Yapraklarının alt yüzü de gümüşi bir görünüme sahip.

• Japon iğdesi, güz zeytini ve güz yemişi aynı bitkinin adları. Üç ad da Elaeagnus umbellata için kullanılıyor. İngilizcede ise “autumn olive” olarak anılıyor.
• Zeytinle aynı meyve değil. “Güz zeytini” yaygın adlarından biri olsa da bitki iğdegiller ailesinde yer alıyor. Sofralık zeytinle karıştırmamak gerekiyor.
• Meyvesi tatlı ve mayhoş. Tam olgunlaşmamış meyvelerde buruk tat daha belirgin olabilir. Taze yemek için rengi iyice kırmızıya dönmüş, sağlam meyveleri seçebilirsiniz.
• Benekli kabuğu ayırt edici bir özellik. Yine de doğada gördüğünüz bir meyveyi yalnızca rengine bakarak tanımlamayın. Yaprağı, dalı ve meyvesini birlikte değerlendirip türünden emin olduktan sonra tüketin.

• Japon iğdesi (Güz zeytini) nerede yetişir?

Japon iğdesinin doğal yayılış alanı Asya. Kore, Çin ve Japonya dahil birçok Asya ülkesinde görülüyor. Türkiye’de de tanınan ve yetiştiriciliği üzerine çalışmalar yapılan bir meyve, ancak ülkemiz için belirli bir ili ya da bölgeyi tek yetişme yeri olarak göstermek doğru olmaz.

• Farklı topraklara uyum sağlayabilir. Asitli topraklar dahil çeşitli toprak tiplerinde yetişebiliyor. Verimi düşük topraklarda da yaşayabilmesi, bitkinin araştırılan özelliklerinden biri.
• Güneş alan yerleri sever. Güneşli veya kısmen gölgeli alanlarda gelişebilir. Çalı formunda büyüdüğü için bahçelerde meyve bitkisi olarak da değerlendiriliyor.
• Meyveleri sonbahara doğru olgunlaşır. Olgunlaşma zamanı yetiştiği yerin iklimine göre değişir. Meyveler yeşilimsi veya sarımsı tonlardan kırmızıya dönerken üzerlerindeki gümüşi benekler belirginleşir.
• Yetiştirmeden önce bulunduğunuz bölgenin koşullarını değerlendirin. Japon iğdesi bazı ülkelerde hızla yayılabilen bir tür olarak kayda geçmiş. Bu bilgi doğrudan Türkiye’nin her bölgesi için aynı sonucu göstermez, ancak bahçeye dikmeden önce yerel koşulları öğrenmek yerinde olur.

• Japon iğdesi (Güz zeytini) nasıl tüketilir?

Japon iğdesi çiğ yenebilir. Meyveleri akan su altında yıkayıp saplarından ayırdıktan sonra taze olarak tüketebilirsiniz. Ortasındaki sert çekirdeği yemeden çıkarın. İlk kez tadacaksanız birkaç olgun meyveyle başlamak, tatlı ve mayhoş lezzetini tanımanın en kolay yolu.

• Taze olarak: Yıkanmış, olgun meyveleri tek başına yiyebilir veya meyve salatasına ekleyebilirsiniz. Fazla yumuşamış ya da bozulma belirtisi gösterenleri ayırın.
• Reçel ve marmelatta: Meyveleri pişirip süzgeçten geçirerek çekirdeklerini ayırabilirsiniz. Mayhoş tadı tatlı hazırlıklarına uygun.
• Meyve sosunda: Çekirdeklerinden ayrılmış meyve püresini tatlıların üzerine gezdireceğiniz bir sosa dönüştürebilirsiniz.
• İçeceklerde: Meyveleri ezip çekirdeklerini süzdükten sonra suyunu içeceklere ekleyebilirsiniz.
• Saklarken: Taze meyveleri ezilmeden, buzdolabında muhafaza edin ve bozulma belirtileri oluşmadan tüketin. Daha uzun süre değerlendirmek için reçel veya marmelat yapabilirsiniz.

• Japon iğdesinin (Güz zeytini) faydaları nedir?

Japon iğdesi neye iyi gelir? diyenler buraya: Güz zeytini C vitamini, likopen ve farklı bitkisel bileşikler içerir. Bu nedenle çeşitli bir beslenme düzeninde vitamin ve antioksidan özellik gösteren bileşiklerin alımına katkı sağlayabilir. Ancak Japon iğdesinin tek başına bir hastalığı önlediği ya da tedavi ettiği gösterilmiş değil.

• C vitamini alımına katkı sağlar. Meyvede C vitamini bulunduğunu gösteren çalışmalar var. Miktar; çeşide, yetişme koşullarına ve meyvenin nasıl işlendiğine göre değişebilir.
• Likopen içerir. Domatesin kırmızı renginden de tanıdığımız likopen, Japon iğdesinin meyvesinde araştırılan bileşiklerden biri. Farklı bölgelerde yetişen meyvelerde ölçülen miktarlar aynı değil.
• Antioksidan özellik gösteren bileşikler barındırır. Meyvedeki fenolik bileşikler ve karotenoidler laboratuvar çalışmalarında incelenmiş. Bu sonuçlar, meyveyi yemenin insanlarda belirli bir hastalığa karşı aynı etkiyi sağlayacağını göstermiyor.

Kısacası Japon iğdesi, farklı meyvelerle birlikte sofraya çeşitlilik katabilecek bir seçenek. Faydalarından söz ederken en sağlam dayanak, içerdiği besin öğeleri ve bitkisel bileşikler. “Şu hastalığa iyi gelir” gibi kesin bir sonuca gitmek içinse insanlarda yapılmış daha güçlü çalışmalara ihtiyaç var.

• Japon iğdesi hakkında sık sorulan sorular

• Japon iğdesi ve güz zeytini aynı mı?

Evet. Japon iğdesi, güz zeytini ve güz yemişi, Elaeagnus umbellata için kullanılan adlar. Meyvesinden söz edilirken bu üç isimle de karşılaşabilirsiniz.

• Japon iğdesi zeytin mi?

Hayır. “Güz zeytini” adını taşısa da sofralık zeytinle aynı bitki değil. Japon iğdesi, iğdegiller ailesine ait.

• Japon iğdesi çiğ yenir mi?

Evet, olgun meyveleri yıkanarak taze yenebilir. Tadında tatlılık ve mayhoşluk bir arada hissedilir. Doğadan topladığınız meyvenin türünden emin olmadan tüketmeyin.

• Japon iğdesinin çekirdeği yenir mi?

Taze meyveyi yerken ortasındaki sert çekirdeği çıkarabilirsiniz. Reçel, marmelat veya sos hazırlarken de meyveyi pişirdikten sonra süzgeçten geçirerek çekirdeklerini ayırmak pratik bir yöntem.

• Japon iğdesi hangi mevsimde olgunlaşır?

Meyveler genel olarak yaz sonundan sonbahara uzanan dönemde kırmızıya döner. Kesin zaman yetiştiği yerin iklimine göre değişir. Taze tüketmek için rengi iyice oturmuş, sağlam meyveleri seçin.