Yemek.com

Bu Topraklarda Yapılan Her Kahvaltıyı Güzel Kılan 28 Mis Kokulu Zeytin Çeşidi

zeytin-2

Okul tatile girmiş. Bir süreliğine üniversite öğrencisi sıfatını bir kenara bırakmış, yeniden tam zamanlı anne kuzusu olmuşsun. Annenin uyandırmaya kıyamadığı sabahlarda sen gözünü pişi, sucuk veya yumurtalı ekmek kokularıyla açmışsın. Her sabah ayrı bir sofra karşılamış seni. Mis gibi ev yapımı tereyağı, köyden gelen peynirler, bahçe domatesi ve Ege ve Akdeniz kıyılarının bereketli meyvesi zeytin. Senden mutlusu var mı?

Sabahların daha bir güzel olmasının sebebidir kahvaltıdaki zeytin. Teyzelerin elleriyle emek emek topladığı, binbir çabayla işlediği ve mis gibi köy kokusuyla soframıza sunduğu bir lezzettir. Evet, memleketin mis gibi kokusunu, efsane lezzetini cömertçe sunar zeytin. İçinde salındığı sağlıklı mı sağlıklı ve lezzetli zeytinyağı ekmeğini yumuşatırken, ister hiçbir şey ekleme, istersen de hafif pul biber ve az limonla mutluluğunu 10'la çarp.

zeytin-kahvalti

Zeytin ve zeytin ağaçları sadeliğin, iddiasız güzelliğin timsalidir. Beklemenin, olgunlaşmanın, iyinin, bereketin, barışın simgesidir. Kah gölgesinde oturduğumuz, kah bir dalını uzatarak gönül kırgınlıklarını bir çırpıda silip attığımız ara bulucumuz, uzlaştırıcımızdır.

Samimiyeti, naifliği ve bizdenliğiyle pek çok sevdiğimiz, bin yıllardır güzellik, sağlık ve lezzet kaynağı olan zeytinin Nuh tufanı efsanelere konu olacak kadar köklü bir geçmişe sahip olduğunu biliyor muydunuz? Peki ya zeytinin sadece Ege ve Akdeniz değil, Gaziantep ve Şanlıurfa'ya kadar geniş bir alanda yetiştiğini?

Bugüne kadar hep biz onu soframıza konuk ettik. Bu kez ona misafir olup zeytini biraz daha yakından tanıyoruz. Zeytini ne kadar sevdiğimizi ve bizim için ne kadar değerli olduğunu bir kez daha anlamak yolculuğa çıkalım hep birlikte. Hadi o zaman, zeytin ağacının gölgesinde başlıyor hikayemiz.

İnsanlık kadar eski: Zeytinin tarihi

zeytin-dali-kus

Zeytinin geçmişiyle ilgili bilgilerden zeytinyağı ve çeşitleri yazımızda bahsetmiştik. Yine de kısaca anlatarak yolumuza devam edelim. Rivayet odur ki dünyadaki kötülüğü silmek isteyen Tanrı, Hz. Nuh'a her hayvandan dişi ve erkek olmak üzere 2'şer, kuşlardan da 7'şer alıp kendi yaptığı gemiye bindirmesini söyler ve ardından büyük tufan başlar. Zamanla afetlerin azaldığını hisseder ve bir beyaz güvercin gönderirler. Güvercin, ağzında zeytin dalıyla gelir. Bu, yaşam normale döndü demektir. O günden sonra zeytin dalı ve güvercin, barışın simgesi haline gelir.

Eski Ahit'te zeytin, bereketin ve bolluğun simgesidir. Hakimler Kitabı'nda ise ağaçların, kendine bir kral seçmek için ilk olarak zeytin ağacına başvurduğundan bahseder. Yunan mitolojisinde ise Atina'yı korumak için yarışan Poseidon ve Athena arasında süregelen mücadelenin sonunda Athena, zeytin dalı ile yarışmayı kazanır. Zeytin ağacının ilk olarak Yunanistan'ın Santorini adasında ortaya çıktığı da söylenir. Kimi kaynaklar, Anadolu, İspanya, İtalya, Mısır, Afrika ve hatta Çin'e, Santorini'den yayıldığından bahseder.

anit-agac-kirkagac-akhisar

Ülkemizde Batı'dan Doğu'ya pek çok alanda yetişen zeytinin aynı şekilde çeşitleri de oldukça fazla. Zeytin alırken bölgesine göre alıyorsanız ya da boyutu, tadı gibi detaylara dikkat ediyorsanız, zeytin çeşitlerine bir göz atmanızda fayda var. Böylece kahvaltının yardımcı oyuncusu zeytin seçiminizi daha bilinçli yapabilirsiniz. Merak edenlere zeytin çeşitlerini listeledik. Buyrun;

Edremit/Ayvalık zeytini

Türkiye'nin en iyi zeytinlerinden olup zeytinler orta büyüklüktedir. Ağacın verimi çok iyidir. Siyah zeytini 'sele zeytin' tipidir. Yetiştiği bölgeler; Çanakkale, Antalya, Adana, Ege ve Körfez bölgesi, İzmir, İçel, Kahramanmaraş, Mardin

Büyük Topak Ulak Zeytin

Zeytinler iri yuvarlaktır. Etli ve son derece lezzetlidir. Ağacı yayvan, büyük ve geniştir. Yetiştiği bölgeler; Adana, İskenderun, Isparta, Mersin.

Çakır Zeytin

Yağlık zeytindir, yeşil olanları sofralık olarak da değerlendirilir. Verimlidir. Ağacı çok kuvvetli gelişir. Yetiştiği bölge; İzmir.

Çekişte Zeytin

Biz onu yeşil kırma zeytin olarak biliriz. İridir, çabuk olgunlaşır. Olgunlaşması beklenmeden toplanır. Yetiştiği bölgeler; Aydın, İzmir.

Çelebi Zeytini

Zeytinler çok iridir. Meyveleri yeşil sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Ağacı orta verime sahiptir. Yetiştiği bölgeler; Bilecik, Gölcük, İznik, Kocaeli.

Çilli Zeytini

Zeytinler oval biçimli ve iri olup küçük çekirdekli ve etlidir. Yeşil zeytinleri sofralık olarak değerlendirilir. Yetiştiği bölgeler; İzmir, Manisa.

Edincik Zeytin

Zeytinler iri ve yuvarlak ve etlidir. Siyah sofralık olarak değerlendirilir. Su oranı yüksek yağ oranı düşüktür. Yetiştiği bölge; Balıkesir.

Eğri Burun Zeytin

Zeytinler küçük, ağacı oldukça verimlidir. Siyah ve yeşil zeytin olarak değerlendirilir. Yetiştiği bölgeler; Gaziantep, Hatay, Şanlıurfa.

Erkence Zeytini

Zeytinler yağlık olarak değerlendirilir. Orta irilikte olup ağacın verimliliği orta düzeydedir. Yetiştiiği bölge; İzmir.

Domat Zeytin

Zeytinler iri olup etlidir. Yeşil sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Ağacına iyi bakılırsa düzenli meyve verir. Yetiştiği bölgeler; Aydın, İzmir, Manisa.

Halhalı Zeytin

Zeytinler orta irilikte olup kendine has nefis bir aroması vardır. Zeytinin rengi koyu, yağ oranı yüksektir. Bu yüzden hem yağlık, hem sofralık olarak değerlendirilir. Yetiştiği bölgeler; Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Mardin.

İzmir Sofralık Zeytin

Zeytinler yeşil sofralık olup oval biçimli ve çok iridir. Verimi düşük olarak nitelendirilebilir. Yetiştiği bölge; İzmir.

Kalembezi Zeytini

Büyüklük olarak irili ufaklıdır ve yağlı bir çeşittir. Siyah çeşidi sofralık olarak da değerlendirilebilir. Yetiştiği bölgeler; Gaziantep, Kilis.

Kan Çelebi Zeytin

Çok iri bir zeytin olup olgunlaşma evresinde suyu pembe kırmızı olduğu için bu ismi almıştır. Yağ oranı düşük olup yeşil zeytini salamura için çok uygundur. Yetiştiği bölge; Gaziantep.

Karamürsel Su Zeytini

Kalamata zeytin olarak da bilinir. Zeytin siyah ve çok iridir. Yağı düşük, ağacının verimi iyidir. Yetiştiği bölgeler; Bursa, Kocaeli.

Gemlik Zeytini

Zeytinler koyu siyah renkte olup orta iriliktedir. En belirgin özelliği etin çekirdekten kolayca ayrılmasıdır. Dünyanın en iyi salamuralık zeytin çeşitlerinden biridir. Yetiştiği bölgeler; Adana, Adıyaman, Antalya, Balıkesir, Bilecik, Bursa, İçel, İzmir, Kastamonu, Kocaeli, Samsun, Sinop, Trabzon, Manisa, Tekirdağ, Zonguldak.

Kilis Yağlık Zeytin

Zeytinler küçük olup salkım şeklinde veya mercimek iriliğinde oluşur. Yağ oranı yüksek olup bu zeytinden üretilen yağ da kaliteli olur. Yetiştiği bölgeler; Gaziantep, Kilis, Mardin, Şanlıurfa.

Kiraz Zeytin

Olgunlaşmış meyveleri kiraza benzediğinden bu ismi almıştır. Zeytinler iridir, siyah sofralık olarak değerlendirilir. Yetiştiği bölge; Manisa.

Memeli Zeytin

Meyveleri iri olup hem yağlık, hem de sofralık olarak değerlendirilir. Kırma zeytin olarak da karşımıza çıkar. Yetiştiği bölgeler; İzmir, Manisa.

Nizip Yağlık Zeytin

Meyveleri genelde küçük olup yağ oranı yüksek olduğundan yağlık olarak mükemmel bir çeşittir. Yağlık olması dışında sofralık olarak da değerlendirilir. Yetiştiği bölgeler; Gaziantep, Kahramanmaraş, Mardin.

Samanlı Zeytini

Tatlı zeytin olarak anılan samanlı zeytinleri orta büyüklüktedir. Elle toplandığı için zarar görmeden sofralara gelir. Yetiştiği bölgeler; Bursa, Kocaeli.

Sarı Haşebi Zeytini

Küçük meyveli olup yağlık ve sofralık olarak değerlendirilir. Ağacı düşük verimlidir. Yetiştiği bölge; Hatay.

Sarı Ulak Zeytin

Meyvesi orta büyüklüktedir, verimlidir, çekirdeği büyüktür. Yeşil ve siyah zeytin olarak iki çeşidi olup yeşil sofralık zeytini çok lezzetlidir. Yetiştiği bölgeler; İçel, Adana.

Memecik Zeytini

Zeytinler iri ve iri çekirdekli olup yeşil sofralık ve yağlık olarak değerlendirilir. Doğal sızma zeytinyağı için iyi bir kaynaktır. Yetiştiği bölgeler; Aydın, Antalya, Denizli, İzmir, Kahramanmaraş, Kastamonu, Manisa, Muğla, Sinop.

Saurani Zeytin

Küçük meyveli olup yağ oranı yüksek olduğundan genellikle yağlık olarak değerlendirilir. Siyah ve yeşil çeşitleri sofralık olarak da karşımıza çıkar. Yetiştiği bölge; Hatay.

Tavşan Yüreği Zeytin

Meyveleri iri, yağ oranı düşüktür. Verimi orta düzeyde olsa da düzenli ürün verir. Yeşil ve siyah sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Yetiştiği bölgeler; Antalya, Karaman, Muğla.

Uslu Zeytin

Meyveleri orta irilikte olup mor-siyah arası bir renge sahiptir. Yağ oranı yüksek olduğundan sofralık olmasının yanı sıra yağlık olarak da değerlendirilir. Yetiştiği bölgeler; İzmir, Manisa, Muğla.

Yağ Çelebi Zeytin

Adından da anlaşılacağı üzere yağlık olarak değerlendirilir. Meyveleri iri olup verimi iyidir. Yetiştiği bölgeler; Gaziantep, Kilis.

kahvalti-zeytin-2

Dedik ya zeytin barışın, bereketin, sağlığın, lezzetin sembolüdür diye, sadece bu kadar da değil. Mesela Canan Karatay zeytinin altından kıymetli olduğunu; çünkü ömrü uzattığını, hayat verdiğini boşuna söylememiştir. Ayrıca doyurucudur da, tokluk hissi verir zeytin. Yağı yemeklere lezzet verirken sağlığımızı da korur. Sadece yemek mi? Cildi yumuşatıp güzelleştiren de zeytinyağıdır. Zeytinyağının faydalarından burada bahsettik, say say bitmez.

Zeytinin köklerini ve ülkemizdeki zeytin çeşitlerini öğrendiğimize göre gelin yemeklere zeytinyağıyla lezzet ve hayat katalım, soframızdan zeytini eksik etmeyelim. 400-500 yıl yaşayan, ömrünü tamamladığında ise köklerinden yeni bir ağaç filizlendiren zeytin ağaçlarına atalarımız gibi saygı duyalım...

Çünkü biz paylaşmayı ve hayat vermeyi ondan öğrendik.

İZLE
Doyamayanlar için bir de videomuz var!