Kondisyon ve Konsantrasyon İçin Bunları Bilmeli: Sporcu Beslenmesi Nasıl Olmalı?
16 Mayıs 2022
Spor yapmaya ve düzenli, sağlıklı bir beslenme programına sahip olmaya karar verdiyseniz, uzunca bir süredir belirli branşta bir sporu yapmayı sürdürüyor, bunu beslenmenizle de desteklemek istiyorsanız aklınızda oluşabilecek "Sporcu beslenmesi nasıl olmalı?" sorusuna yanıt veriyoruz bugün.
Sağlıklı ve vücudunuz için yeterli besinlerle dolu örnek bir sporcu beslenme listesinin içinde neler bulunabilir, bir sporcu hangi besinlerden olabildiğince uzak durmalı, hangi besinleri daha sık tüketmeye başlamalıdır, adım adım anlatıyor, artık klasikleşmiş diyetlerden çok daha farklı olan sporcu diyetinin detaylarını birlikte öğreniyoruz.
Hadi gelin, sporcu beslenmesi nasıl olmalı, sporcular için örnek beslenme listesinde neler olur bir bir inceleyelim şimdi!
Sporcu beslenmesi nedir?
Sporcu beslenmesi, düzenli olarak spor yapanların beden ve ruh sağlığının korunmasını, vücut direncinin artırılmasını, gerekli görüldüyse kondisyonlarının ve dayanıklıklarının artırılmasını amaçlayan özel bir beslenme programının genel adı diyebiliriz. Tek bir sporcu beslenme programı olmadığı gibi aksine sporcu besienme programları her kişiye göre özel olarak hazırlanır. Bu özel programlar, uygulayacak kişinin yaşından cinsiyetine, yaptığı spordan kilosuna ve boyuna, birçok değişkene göre farklılık gösterir.
Sporcu beslenmesi nasıl olmalı?
Günlük kalori ihtiyacımızı karşılamak için hepimizin gün içinde protein, karbonhidrat, yağ olmak üzere tüketmesi gereken besinler var, malumunuz. Ancak konu sporculara gelince iş biraz daha karmaşık bir hal alabiliyor, onların, yaptıkları sporun da türüne göre kan şekerini dengeleme, vücut direncini artırma, dayanıklılık, konsantrasyon, kondisyon gibi birçok konuda da özenli olmaları gerekiyor. Vücutlarının gün boyu ihtiyaç duyduğu karbonhidrat, protein ve yağı doğru şekilde ve doğru zamanda sağlamak isteyen sporcuların öncelikle şu adımlara dikkat etmesi büyük önem taşıyor:
2 günlük örnek sporcu beslenmesi listesi
Sporcu beslenmesi nasıl olmalı, genel hatlarıyla öğrendik ama bir örnek görmek isteyenler için şöyle 2 günlük bir beslenme listesi de paylaşalım dedik. Kahvaltıdan ara öğünlere, gün içinde tüketilebilecek lezzetlerle dolu örnek bir sporcu beslenme listesi şöyle olabilir:
1. gün:
Kahvaltı: 1 dilim az yağlı, az tuzlu peynir (Mümkünse ev yapımı 2 yemek kaşığı lor peyniri), 2 adet haşlanmış yumurta, bolca çiğ sebzelerle hazırlanmış yağsız tuzsuz salata, 1 dilim tam buğday ekmeği veya tahıllı ekmek
Ara öğün: 1 bardak yağsız süt ya da şekersiz bitki çayı, 2 adet ceviz içi
Öğle yemeği: 8-9 yemek kaşığı sebze yemeği, 3 yemek kaşığı yoğurt, 2 dilim tahıllı ekmek ya da 8 kaşık yağsız tuzsuz makarna veya pilav
Antrenman öncesi: 1 dilim tam tahıllı ekmek, 1 tatlı kaşığı şeker ilavesiz fıstık ezmesi, küçük boy bir yeşil elma
Antrenman sonrası: 1 kase yağsız yoğurt ya da 1 su bardağı yağsız süt, 3 yemek kaşığı yulaf ya da 1 adet orta boy muz, 3 adet ceviz içi (badem ya da fındık)
Akşam yemeği: 1 porsiyon az yağlı köfte, et, tavuk ya da balık yemeği, 8-9 yemek kaşığı pilav ya da makarna, 1 kase yoğurt, bol salata
Ara öğün: 1 adet meyve ya da 1 bardak yağsız süt, 8-9 adet çiğ badem
2. gün:
Kahvaltı: 3-4 yumurta beyazıyla hazırlanan omlet (İçine mantar ya da peynir ilave edebilirsiniz), domates, salatalık ve bol yeşillikli salata (yağsız, az tuzlu ya da tuzsuz), 1 dilim tam tahıllı ekmek, şekersiz bitki çayı
Ara öğün: 1 kase yoğurt ya da 1 bardak yağsız süt, 2-3 adet ceviz içi
Öğle yemeği: 100 gram ızgara tavuk, et ya da balık, 8-9 yemek kaşığı makarna ya da pilav, 1 kase yağsız yoğurt, 2 dilim tam tahıllı ekmek
Antrenman öncesi: 1 adet meyve
Antrenman sonrası: 1 bardak yağsız süt ya da 1 kase yağsız yoğurt, 1 adet orta boy muz
Akşam yemeği: 1 kase çorba, 1 porsiyon az yağlı köfte, et, tavuk ya da balık yemeği, 8-9 yemek kaşığı pilav ya da makarna, bol yeşillikli salata
Ara öğün: 1 adet meyve, 8-9 adet çiğ fındık ya da badem
Bu liste sadece fikir sahibi olmanızı sağlamak amacıyla örnek olarak hazırlanmıştır. Eğer kendinize uygun bir sporcu listesi istiyorsanız diyetisyeninizle birlikte, gerekli ölçümleri yaptırdıktan sonra kendinize uygun bir beslenme programı oluşturmalı, yukarıdaki listeyi uzman doktorlara ve diyetisyeninize danışmadan kendi kendinize karar vererek asla uygulamamalısınız, unutmayın.
Sporcuların yemesi gereken besinler nelerdir?
Sporcuların gün içinde yapacakları aktivitelerin yoğunluğuna göre kan şekerini düzende tutabilecekleri bir beslenme programına ihtiyacı olduğundan söz etmiştik. İşte o düzeni sağlamaya yardımcı olabilen, diyetisyeninizin önerileri doğrultusunda tercih edebileceğiniz sağlıklı yiyecekler var tabii ki. Genel olarak sporcuların yemesi gereken besinler şöyle:
Not: Bu besinler sporcular için genel olarak sağlıklı görülse de yaptığınız spor türünden bünyenize, tercihlerinize göre büyük farklılıklar gösterebilir. Örneğin laktoz intoleransınız varsa süt ve süt ürünleri yerine farklı seçenekleri değerlendirmeniz, vegan veya vejetaryenseniz bitkisel proteinlerden daha çok destek almanız gerekebilir. Tüm bu sebeplerle kendinize en uygun besienme programını oluşturmak üzere mutlaka diyetisyeninize danışmalısınız.
Sporcuların yememesi gereken besinler nelerdir?
Sporcuların yemesi gereken besinler kadar, olabildiğince uzak durması, tüketmemesi gereken yiyecekler de var tabii. Vücudun besin ihtiyacını ve yine ihtiyaç duyabileceği enerjiyi almak üzere aşağıdaki besinleri tüketmek pek de önerilenler arasında değil, aklınızda bulunsun diyor ve doktorunuz/diyetisyeniniz aksini söylemediği sürece şu yiyeceklerden uzak durmanız gerektiğini hatırlatıyoruz:
Önemli bir not: Sporcu beslenmesinin genel olarak nelerden oluşabileceğini anlattık ama unutmayın ki yukarıdakiler sadece fikir sahibi olmanız için verilmiş örnekler. Eğer spora başlıyorsanız ya da genel olarak spor yapıyorsanız veya bir branşa ait sporu uzun süredir icra eden bir sporcuysanız kendinize en uygun beslenme programını tabii ki doktorunuza danışarak, bir diyetisyen ve beslenme uzmanında sizin için uygun görülen ölçümleri yaptırarak elde edebilirsiniz. Uygulamanız gereken diyet programı yaptığınız spor türünden tutun bünyenize, yaşınıza, cinsiyetinize ve daha birçok faktöre göre değişkenlik gösterecektir. Kendi kendinize bir beslenme programı uygulayarak sağlığınızı riske atmayın, mutlaka alanında uzman doktorunuza/diyetisyeninize danışın, aman diyelim.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, reçete niteliği taşımaz. Bir beslenme uzmanı ve/veya diyetisyene danışmadan hiçbir beslenme programını ya da diyeti uygulamamalısınız. Ciddi, kronik bir rahatsızlığı olanların kendi doktorlarına da danışmaları gerektiğini hatırlatalım.